• »Institute of Medieval and Early Modern Studies (IMEMS)

Diwylliannau’r Deunydd Ysgrifenedig

Yn y blynyddoedd diweddar mae ysgolheigion wedi ailgydio ag arddeliad newydd mewn ymchwil i ddiwylliannau’r llawysgrif ac argraffu. Drwy gydol yr holl gyfnod canoloesol a modern cynnar, mae pwysigrwydd ymchwil i ddiwylliant materol deunyddiau ysgrifenedig wedi cael ei gydnabod; ac fe gydnabyddir hefyd fod y lliaws o ysgrifennu a gynhyrchwyd i waith bob dydd y gymdeithas yr un mor werthfawr �'r eitemau penodol ac achlysurol fu'n destun y rhan fwyaf o waith astudio yn draddodiadol. Nod thema ‘Diwylliannau’r deunydd ysgrifenedig’ SACMC yw dod � thimoedd rhyngddisgyblaethol at ei gilydd – yn haneswyr, ysgolheigion ll�n, haneswyr celf, cerddoregwyr, archeolegwyr a phaleograffegwyr – i ymdrin � materion sydd, o reidrwydd, yn croesi’r hen ffiniau deallusol; ac fe fydd yn gweithio gyda diffiniad eang o ddeunydd ysgrifenedig. Bydd yn ystyried y testun ysgrifenedig, cynrychiolaeth ddarluniol a nodiad cerddorol, wedi'u nodi ar amrywiaeth o gyfryngau, o femrwn a phapur, i frethyn, carreg, clai a phren.

• Yn y trafodaethau a’r prosiectau a gaiff eu hybu dan y thema, bydd pobl yn gofyn:
• Beth yw arwyddoc�d diwylliant y llawysgrif ac argraffu mewn cymdeithas?
• Pwy ysgrifennodd, ac i bwy?
• Pwy ddarllenodd ac a ddefnyddiodd destunau penodol a deunydd ysgrifenedig, a sut?
• Sut y bu’r ffordd yr oedd ysgrifennu yn cael ei gynhyrchu a’i ddefnyddio yn dylanwadu ar hunaniaeth a chanfyddiadau unigolion, cymunedau a chenhedloedd?
• Sut y trosglwyddid y wybodaeth a'r medrau perthnasol i gynhyrchu a deall ysgrifennu o un genhedlaeth i’r llall, a sut y gellir trosglwyddo'r medrau sydd eu hangen i ddehongli'r deunydd ysgrifenedig sydd wedi goroesi i ysgolheigion newydd heddiw?
• Sut y gellir defnyddio technolegau cyfoes i hyrwyddo ymchwil i ddiwylliannau’r llawysgrif ac argraffu?

Yn ddaearyddol, mae ffynonellau’r thema hon i’w cael ledled y byd, a bydd y bobl sy’n rhan ohoni yn ceisio ffurfio cysylltiadau ag amrywiaeth eang o archifau a llyfrgelloedd cenedlaethol a rhyngwladol: mae gan aelodau SACMC gysylltiadau helaeth � llawer ohonynt eisoes. Serch hynny, byddwn hefyd yn ceisio manteisio ar ein hasedau lleol – gan gynnwys y casgliadau a gedwir yn y Llyfrgell Genedlaethol yn Aberystwyth, y ffynonellau yn Archif Prifysgol Bangor, a’r dreftadaeth archeolegol hynod ddiddorol yn y Canolbarth a’r Gogledd.

I ddarllen am y gweithgareddau a noddir dan y thema, ac i ymuno �’u trafodaethau, cliciwch ar y dolenni isod.

• Ailddiffinio arfer testunol, 1400-1700 (yn Saesneg yn unig)
• Llawysgrifau cerddorol canoloesol fel deunydd aml-gyfryngol (yn Saesneg yn unig)
• Selau o Gymru yn y Llyfrgell Genedlaethol

Dr Elisabeth Salter
Yr Athro Thomas Schmidt-Beste

Cydlynwyr y Thema